MINIMUM Z PSYCHOPATOLOGII
Motto
„Dla psychiatry przeżycia i sposoby zachowania się chorego są takimi samymi faktami, jak dla fizyka obserwowane przez niego zjawiska. Analogicznie jak w każdej dziedzinie nauki, stara się on fakty należące do jego domeny zainteresowań opisać, uporządkować, sklasyfikować i nazwać, w dalszym ciągu próbuje on je tłumaczyć, ująć w pewne systemy zjawisk wiążących się przyczynowo. Tym właśnie zajmuje się psychopatologia” (Kępiński, 1978, s. 42).
WSTĘP
Termin psychiatria został wprowadzony w 1805 roku termin psychiatria.
W okresie rewolucji francuskiej lokalizuje się początki nowożytnej psychiatrii wiążąc je z opisywaniem zaburzeń psychicznych jako zespołów chorobowych przez Filipa Pinela, o którym mówi się metaforycznie, że uwolnił chorych - traktowanych wcześniej jak przestępców – z okowy i łańcuchów.
Rozwój nowożytnej psychiatrii był niezależny od wyodrębniania się nowożytnej psychologii z filozofii. Podstawę terapii stanowiło opisywanie specyficznych, występujących łącznie zespołów objawowych. Pomimo znacznych postępów psychologii i wniesienia przez jej przedstawicieli istotnego wkładu do psychiatrii, podstawę diagnozy w psychiatrii klinicznej stanowi psychopatologia. Dzieli się ją na ogólną i szczegółową. Ogólna zajmuje się opisem poszczególnych i izolowanych objawów oraz występujących w rzeczywistości zespołów objawowych. Psychopatologia szczegółowa zajmuje się opisem objawów jednostek chorobowych.
CHARAKTERYSTYCZNE CECHY OBJAWÓW ZABURZEŃ PSYCHICZNYCH
n Objawy dotykają przeżyć chorego.
n Skargi pacjenta mogą przypominać drobne problemy psychiczne, z którymi większość osób radzi sobie sama bez większych trudności.
n Pacjent szukający pomocy nie jest w stanie sam utrzymać wewnętrznej równowagi psychicznej.
n Chorzy często mają trudności w rozróżnieniu objawów psychopatologicznych od niedoskonałości swojego charakteru i często wstydzą się ujawniać wszystkie swoje trudności.
n Patologicznie nasilone uczucia lęku, wstydu, poczucia winy zwykle utrudniają choremu na nerwice ujawnienie wszystkich swoich słabości.
ZAKRESY ZNACZENIOWE POJĘCIA PSYCHOPATOLOGII
„Funkcją zdrowej /”normalnej”/ psychiki zajmuje się psychologia.
Psychopatologia jest nauką o zaburzeniach funkcji psychicznych. Jej stosunek do psychologii jest analogiczny jak stosunek patologii do fizjologii.
Termin psychopatologia pochodzi z gr. „psyche” /dusza/, „pathos’ /cierpienie/, „logos” /nauka/.”(Spett, Mitarski, 1975)
Wciórka (2002): „Psychopatologia jest dziedziną wiedzy zajmującą się opisywaniem, interpretowaniem, wyjaśnianiem i klasyfikowaniem tych szczególnych zjawisk psychicznych, którym przypisuje się jakieś znaczenie kliniczne, tzn. których dostrzeganie, analiza i ocena okazują się przydatne w postępowaniu diagnostyczno-terapeutycznym wobec osób z zaburzeniami psychicznymi.
Psychologia zaburzeń psychicznych (abnormal psychology) zajmuje się zbliżonym do psychopatologii zakresem zjawisk i czasem też nazywana jest, raczej błędnie, psychopatologią. Jej zainteresowania są bowiem bardziej ambitne i inaczej ukierunkowane. Stara się opisywać i interpretować zaburzenia psychiczne z punktu widzenia wiedzy o prawidłowych czynnościach psychicznych (psychologii). Takie odniesienia są w psychopatologii przydatne i wykorzystywane, lecz nie są niezbędne.
Psychopatologia odzwierciedla bardziej tradycyjne zainteresowania lekarzy obejmujące przede wszystkim dolegliwości, trudności i niemożności ujawniane przez zgłaszającego się lub zgłaszanego do nich pacjenta.
PSYCHOPATOLOGIA OGÓLNA
– opis zaburzeń poszczególnych funkcji psychicznych
– opis objawów i zespołów
OBJAW
Zjawiska psychopatologiczne – objawy – symptomy
Symptoma – wyraz grecki
„syn” – razem + „piptein” - padać
Objaw (symptoma) – „względnie mało złożone zaburzenie określonej funkcji psychicznej” (Spett, Mitarski, 1975, s. 34)
Zespół (syndroma) – grupa objawów występujących w określonych związkach
PSYCHOPATOLOGIA SZCZEGÓŁOWA
Opis jednostek chorobowych
Jednostki chorobowe – procesy o jednolitym obrazie klinicznym, przyczynach, przebiegu i zejściu.
Zdrowie to pełny dobrostan fizyczny, umysłowy i społeczny, a nie tylko nieobecność choroby lub kalectwa (WHO)
Zaburzenie psychiczne - „układ klinicznie stwierdzanych objawów lub zachowań połączonych w większości przypadków z cierpieniem i z zaburzeniem funkcjonowania indywidualnego” (WHO ICD-10)
Sama dewiacja społeczna lub społeczny konflikt bez zaburzenia indywidualnego funkcjonowania nie powinny być zaliczane do zaburzeń psychicznych.
OBJAWY PSYCHOPATOLOGICZNE
(wg Marka Jarosza: Psychopatologia i syndromologia ogólna. W: Psychiatria dla studentów medycyny pod redakcją Adama Bilikiewicza)
Zaburzenia spostrzegania
Zaburzenia pamięci
Zaburzenia myślenia
Zaburzenia poziomu intelektualnego
Zaburzenia uczuciowości
Zaburzenia woli i działania
Zaburzenia świadomości
Zaburzenia osobowości
Wzmożenie natężenia
Obniżenie natężenia
Zaburzenia syntezy zmysłowej:
- depersonalizacja
- derealizacja
- deja vu (już wdziane)
- deja vecu (już przeżywane)
- jamais vu (nigdy nie widziane)
- jamais vecu (nigdy nie przeżywane)
Makropsja
Mikropsja
Dysmegalopsja
ZABURZENIA SPOSTRZEGANIA – JAKOŚCIOWE
Złudzenia – zniekształcone spostrzeżenia
- fizjologiczne
- patologiczne
Omamy – spostrzeżenia nieistniejących bodźców
Podział I wg złożoności
- elementarne - wrażenia
- proste – spostrzeżenia z jednego zmysłu
- złożone – dwa lub więcej zmysłów
Podział II wg zmysłów
- słuchowe
- wzrokowe
- czuciowe (dotykowe, czucia wewnętrznego [cenestetyczne], czucia ruchu i równowagi [kinestetyczne]
- węchowe
- smakowe
Omamy rzekome (pseudohalucynacje) – lokalizowane we własnej głowie (np. ugłośnienie myśli)
Parahalucynacje (halucynoidy) – bez bodźców z zewnątrz, ale krytycznie oceniane.
ZABURZENIA MYŚLENIA
I. TREŚCI
II. TOKU (FORMY)
ZABURZENIA TREŚCI MYŚLENIA
Urojenia
Idee nadwartościowe
Natręctwa
Fobie
Nastawienie urojeniowe
Urojeniowe interpretacje
Idee nadwartościowe – przekonania, które człowiek uważa za szczególnie ważna, słuszne, i z którymi jest silnie związany. W odróżnieniu od urojeń, nie zawsze zawierają sądy fałszywe i nie są całkiem niedostępne krytycznej perswazji.
Skrajna idea nadwartościowa – przytłaczająca dominacja jednego dążenia zawęża krytycyzm i uniemożliwia harmonijne funkcjonowanie osobowości.
Nastawienie urojeniowe – gotowość do myślenia urojeniowego
Urojeniowa interpretacja rzeczywistości – urojeniowe wyjaśnianie pewnych wydarzeń rzeczywistych
ZABURZENIA TOKU MYŚLENIA
Przyspieszenie toku myślenia
Zwolnienie myślenia
Zahamowania myślenia
Zatamowanie myślenia
Rozkojarzenie
Splątanie
Perseweracja
Lepkość myślenia
Ambisentencja
Zahamowanie myślenia – przerwanie zwolnionego myślenia
Zatamowanie myślenia – przerwanie sprawnego myślenia
Rozkojarzenie – brak logicznego związku pomiędzy poszczególnymi dłuższymi fragmentami wypowiedzi lub między zdaniami
Perseweracje – te same odpowiedzi na różne pytania
Stereotypie – te same słowa wypowiadane w sposób identyczny
Splątanie myślenia – rozerwanie związków myślenia (w zaburzeniach świadomości)
Lepkość-rozwlekłość myślenia – „przywieranie do jednego tematu”
Urojenia – fałszywe sądy (patologiczne rozumowanie) pochodzenie chorobowego,
które mają określony kierunek odpowiadający afektom chorego,
znajdujące wyraz w zgodnych z nimi dążeniach i zachowaniach osoby nimi dotkniętej.
W większości przypadków są niemożliwe do skorygowania przez nowe doświadczenia i pouczenia dopóki trwa stan, z którego one wypłynęły.
PODZIAŁ UROJEŃ WG TREŚCI
Prześladowcze
Zazdrości
Grzeszności i winy
Poniżenia, upośledzenia, zubożenia i nicości
Wielkościowe
Odnoszące (ksobne)
Oddziaływania
Owładnięcia
Nadczynność pamięci (hipermnesia)
Niedoczynność pamięci (hipomnesia)
Niepamięć – luka pamięciowa
Niepamięć wsteczna (amnesia retrograda)
Niepamięć następcza (amnesia anterograd)
Niepamięć śródczesna (amnesia congrada)
Zafałszowania pamięci (paramnesia)
- konfabulacje
- złudzenia pamięciowe
- omamy pamięciowe
- zjawiska typu deja vu
ZABURZENIA UWAGI
Nadmierna przerzutność
ZABURZENIA EMOCJONALNE
Strach
Obniżony nastrój (przygnębienie)
Apatia
Podwyższony nastrój
Chwiejność emocjonalna
Lepkość emocjonalna
Dysforia
Nietrzymanie afektu
Ambisentencja emocjonalna
Dysforia – obniżenie nastroju z tendencją do wygórowanych reakcji emocjonalnych
Apatia – obniżenie zainteresowań i aktywności, z przygnębieniem i poczuciem rezygnacji
ZABURZENIA WOLI (AKTYWNOŚCI I DZIAŁAŃ RUCHOWYCH)
Obniżenie aktywności (hypobulia)
Spowolnienie i zahamowanie ruchowe
Osłupienie
osłupienie depresyjne
osłupienie katatoniczne
Podwyższenie aktywności (hyperbulia)
Ambitendencja
Stereotypie ruchowe
Zmanierowanie ruchowe
Natręctwa ruchowe
Pobudzenie ruchowe
Niepokój ruchowy
ZESPOŁY OBJAWÓW ZABURZEŃ PSYCHICZNYCH
(wg Golec S., Kokoszka A. Postępowanie w nagłych zaburzeniach psychicznych)
TRADYCYJNY PODZIAŁ ZABURZEŃ PSYCHICZNYCH
I. PSYCHOTYCZNE
II. NIEPSYCHOTYCZNE
A. PSYCHOZY EGZOGENNE
B. PSYCHOZY REAKTYWNE
C. PSYCHOZY ENDOGENNE
A. PSYCHOZY ENDOGENNE
(na podłożu zaburzeń somatycznych, obejmujące
pierwotnie OUN [psychozy organiczne] lub inne narządy
[psychozy somatyczne])
- zespoły zaburzeń świadomości
- zespół otępienny
- halucynoza
- zespół amnestyczny
- organiczny zespół afektywny
- organiczny zespół urojeniowy
- depresja reaktywna
- reaktywny zespół urojeniowy
- zamroczenie reaktywne
- reakcje prymitywne
- reaktywne zespoły histeryczne (o cechach zz. psychotycznych)
1. SCHIZOFRENOPODOBNE
- ...
natalia10mendala