Egzamin kwalifikacyjny - Grupa 1
Osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych, w celu uzyskania potwierdzenia posiadanych kwalifikacji, powinny wykazać się wiedzą z zakresu:
1) na stanowiskach eksploatacji:
a) zasad budowy, działania oraz warunków technicznych obsługi urządzeń, instalacji i sieci,
b) zasad eksploatacji oraz instrukcji eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci,
c) zasad i warunków wykonywania prac kontrolno-pomiarowych i montażowych,
d) zasad i wymagań bezpieczeństwa pracy i ochrony przeciwpożarowej oraz
umiejętności udzielania pierwszej pomocy,
e) instrukcji postępowania w razie awarii, pożaru lub innego zagrożenia bezpieczeństwa obsługi
urządzeń lub zagrożenia życia, zdrowia i środowiska:
2) na stanowiskach dozoru:
a) przepisów dotyczących przyłączania urządzeń i instalacji do sieci, dostarczania paliw i energii oraz
prowadzenia ruchu i eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci,
b) przepisów i zasad postępowania przy programowaniu pracy urządzeń, instalacji i sieci,
z uwzględnieniem zasad racjonalnego użytkowania paliw i energii,
c) przepisów dotyczących eksploatacji, wymagań w zakresie prowadzenia dokumentacji technicznej
i eksploatacyjnej oraz stosowania instrukcji eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci,
d) przepisów dotyczących budowy urządzeń, instalacji i sieci oraz norm i warunków technicznych,
jakim powinny odpowiadać te urządzenia, instalacje i sieci,
e) przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej,
z uwzględnieniem udzielania pierwszej pomocy oraz wymagań ochrony środowiska,
f) zasad postępowania w razie awarii, pożaru lub innego zagrożenia bezpieczeństwa ruchu urządzeń
przyłączonych do sieci,
g) zasad dysponowania mocą urządzeń przyłączonych do sieci,
h) zasad i warunków wykonywania prac kontrolno-pomiarowych i montażowych.
Podstawy prawne w dziedzinie bhp
1.1 Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 70, poz. 483)
Art. 24 Praca znajduje sie pod ochroną Rzeczpospolitej Polskiej. Państwo sprawuje nadzór nad warunkami wykonywania pracy.
Art. 66.1 Każdy ma prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Sposób realizacji tego prawa oraz obowiązki pracodawcy określa ustawa.
Art. 68.1 Każdy ma prawo do ochrony zdrowia.
1.2 Kodeks pracy
Ustawą określającą prawa i obowiązki obywateli w tym zakresie jest Kodeks pracy. Podstawowe uregulowania kodeksowe w zakresie bhp znajdują się w dziale X kodeksu dotyczącym bhp, w dziale VI dotyczącym ochrony pracy kobiet i w dziale IX dotyczącym ochrony pracy młodocianych.
Natomiast art. 9 Kodeksu pracy wskazuje na inne źródła prawa pracy, szczególnie zaś porozumienia normatywne zawierane między partnerami socjalnymi, tj. układy zbiorowe i inne porozumienia zbiorowe, np. akty wewnątrzzakładowe stanowione w formie regulaminów i statutów.
Wymagania prawne dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy uregulowane są w prawie polskim w ramach prawa pracy. Podstawowe regulacje w tym zakresie prawa i obowiązki stron stosunku pracy w zakresie bhp znajdują się w Kodeksie pracy oraz aktach wykonawczych do Kodeksu.
Obok przepisów Kodeksu pracy i aktów prawnych wydanych na jego podstawie należy wyróżnić ustawy regulujące kwestie kompetencji i zakresu działania organów nadzoru nad warunkami pracy takie jak:-ustawa Państwowej Inspekcji Pracy, -ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, - ustawa o Społecznej Inspekcji Pracy.
Dodatkowo wiele aktów prawnych w randze ustawy, nie odnosi się wprawdzie do bezpieczeństwa i higieny pracy, ale w sposób istotny, szczegółowy reguluje zagadnienia z tego obszaru. Przykładowo można wymienić tutaj takie przepisy, jak:- prawo budowlane,- prawo geologiczne i górnicze, - ustawy dotyczące czynników i preparatów chemicznych,- prawo atomowe,- a także akty wykonawcze wydane na podstawie delegacji zawartych w tych ustawach.
Wśród źródeł prawa dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy można więc wyróżnić akty prawne powszechnie obowiązujące, stanowione przez upoważnione do tego organy oraz porozumienia zawierane pomiędzy partnerami społecznymi, obowiązujące grupy, które takie porozumienia zawarły.
Dodatkowo, jako źródło praw i obowiązków w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, zostały wprowadzone zasady bhp.
Osobną kategorią, nie będącą normą prawną, ale szeroko stosowaną w regulacjach prawnych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy i powoływaną w Kodeksie pracy, są tzw. zasady bezpieczeństwa i higieny pracy.
Są to reguły pozaprawne, nie zdefiniowane w prawie, których przestrzeganie zarówno przez pracodawców, i pracowników jest obowiązkowe i których nieprzestrzeganie powoduje określone sankcje. W doktrynie prawa pracy przyjmuje się, że „zasady bhp” są to reguły doświadczenia życiowego oraz wynikające z nauki i techniki.
1.3 Normy
Bardzo istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa i higieny pracy są również normy techniczne wydawane przez Komitet Normalizacji. Zawierają one wymagania techniczne oraz metody badań i pomiarów czynników występujących w środowisku pracy, jak też dotyczą oceny ryzyka zawodowego i zarządzania bezpieczeństwem w zakładzie pracy.
Normy techniczne, zgodnie z ustawą o normalizacji, nie są obowiązkowe (są do dobrowolnego stosowania), jednakże każdorazowo, jeżeli przepis powszechnie obowiązujący nakazuje stosowanie norm, stają się one obowiązkowe do stosowania, przy czym powołanie to nie musi dotyczyć konkretnej normy, a jedynie ustalać, że omawiany stan ma być zgodny z polskimi normami.
1.4 Układy zbiorowe pracy
Specyfiką prawa pracy jest, że obok przepisów powszechnie obowiązujących, jako przepisy stanowiące źródło praw i obowiązków uznaje się również układy zbiorowe pracy (zakładowe i ponadzakładowe). Układy zbiorowe pracy są – w sposób prawem przewidziany – zawierane pomiędzy przedstawicielami pracowników a pracodawcą.
W układach zbiorowych pracy mogą być ustalone różne przywileje w zakresie bhp. Jedynym warunkiem ograniczającym jest reguła, że przepisy w nich zawarte nie mogą w żadnym przypadku być mniej korzystne od przepisów powszechnie obowiązujących. To właśnie układy zbiorowe pracy mogą być źródłem takich uprawnień, jak dodatkowe urlopy przydzielane z uwagi na warunki pracy, czy też dodatkowe wynagrodzenie za pracę w warunkach szkodliwych lub uciążliwych.
1.5 Regulaminy pracy
Również za przepis prawa pracy, obowiązujący w danym zakładzie pracy, uważany jest w prawie pracy regulamin pracy. Zgodnie z Kodeksem pracy (art.1041 Kp) w regulaminie pracy pracodawca musi zawrzeć takie kwestie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, jak: - wyposażenie pracowników w narzędzia i materiały, odzież i obuwie robocze oraz środki ochrony
indywidualnej i higieny osobistej,- wykaz prac wzbronionych w danym zakładzie pracy młodocianym oraz kobietom;- rodzaje prac i wykazy stanowisk pracy dozwolonych pracownikom młodocianym w celu odbywania
przygotowania zawodowego; - wykaz lekkich prac dozwolonych pracownikom młodocianym zatrudnionym w innym celu niż
przygotowanie zawodowe - obowiązki dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej, w tym także
sposób informowania pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się wykonywaną pracą.
System ochrony pracy w Polsce
Mówiąc o systemie ochrony pracy w Polsce, należy rozróżnić system prawny i system organizacyjny
System prawny– opiera się na źródłach prawa wskazanych w Konstytucji RP i art. 9 Kodeksu pracy. System prawny stanowi integralną część gałęzi prawa, jaką jest prawo pracy, mówi nam o normach prawnych i ich usytuowaniu w hierarchii źródeł prawa dotyczących bezpieczeństwa i ochrony zdrowia.
System organizacyjny - obrazuje system organizacji ochrony pracy na szczeblu państwa, zakładu oraz organów uczestniczących w tworzeniu, a także kontrolowaniu bezpieczeństwa i higieny pracy w Polsce.
Państwowy nadzór nad warunkami pracy sprawują:
1. Państwowa Inspekcja Pracy 2. Państwowa Inspekcja Sanitarna 3. Urząd Dozoru technicznego 4. Państwowa Straż Pożarna 5. Państwowa Inspekcja ochrony Środowiska 6. Urzędy górnicze i inne państwowe organy nadzoru
Kontrola warunków pracy w zakładzie pracy
Kontrola wewnętrzna w zakładzie jest instrumentem działania, mającym na celu wyegzekwowanie respektowania prawa pracy. Jest to również środek o charakterze organizacyjnym, który powinien wpływać na poprawę stanu bhp w zakładzie.
Ważna rolę odgrywają w tym zakresie związki zawodowe, których jednym z istotnych zadań jest dbałość o interesy pracownicze, w tym o właściwy stan bezpieczeństwa i higieny pracy. Działania w tym zakresie prowadzi także utworzona przez pracodawcę służba bhp, pełniąca funkcje doradcze i kontrolne.
Podmioty objęte ochroną
Mimo że przepisy w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy są częścią Kodeksu pracy, który reguluje podstawowe prawa i obowiązki pracowników, to na mocy przepisów szczególnych zawartych w Kodeksie zostały one rozciągnięte na inne podmioty (w zakresie ustalonym w Kodeksie) wykonujące pracę na rzecz określonego pracodawcy, bądź realizujące obowiązki w zakresie bhp na rzecz pracodawcy.
Do pierwszej grupy należą osoby wykonujące pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w zakładzie pracy lub miejscu wyznaczonym przez pracodawcę i osoby fizyczne prowadzące prace na własny rachunek, członkowie spółdzielni produkcyjnych i współpracujący z nimi członkowie ich rodzin oraz członkowie spółdzielni kółek rolniczych.
Obowiązki pracodawcy ustalone w Kodeksie pracy odnoszą się też do podmiotów nie będących pracownikami i zostały rozciągnięte na: uczniów i studentów odbywających zajęcia na terenie zakładu pracy; inne osoby, jeżeli pracodawca prowadzi prace w miejscu, do którego mają dostęp osoby nie biorące udziału w procesie pracy.
Do grupy osób realizujących obowiązki w dziedzinie bhp na rzecz pracodawcy, nie będących stronami stosunku pracy, należy zaliczyć przede wszystkim lekarza sprawującego opiekę zdrowotną nad pracownikami oraz jednostki spoza zakładu wykonujące zadania służby bhp.
Ochrona pracy
Ochrona pracy to całokształt norm prawnych oraz środków badawczych, organizacyjnych i technicznych, mających na celu ochronę praw pracownika oraz ochronę jego życia i zdrowia przed czynnikami niebezpiecznymi i szkodliwymi w środowisku pracy, a także stworzenie mu optymalnych warunków pracy z punktu widzenia ergonomii, fizjologii i psychologii
Stworzenie sprawnie funkcjonującego systemu zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników w procesie pracy jest podstawowym warunkiem realizacji zobowiązań państwa w zakresie zapobiegania wypadkom i zagrożeniom dla zdrowia, związanym z praca lub występującym w trakcie prac.
Ekonomiczne aspekty systemu ochrony pracy
Obszary działalności państwa, pracodawców i pracowników dotyczące...
goat79